Ignorantia iuris nocet to łacińska sentencja, którą powinien poznać każdy obywatel. Oznacza bowiem, że nieznajomość prawa szkodzi. Mówiąc inaczej, jeśli nie znamy obowiązujących przepisów prawa, nie znaczy to, że jesteśmy zwolnieni z jego przestrzegania. Zasada ta doskonale widoczna jest w różnych dziedzinach prawa i może wiązać się z poważną odpowiedzialnością obywateli. 

Realizacja zasady

Każdy obywatel musi mieć możliwość zapoznania się z aktualnym stanem prawnym, a obowiązkiem państwa jest to umożliwić. Dlatego polskie prawo nakłada na rządzących obowiązek publikacji wszystkich aktów prawnych, które aktualnie obowiązują. Znaleźć można je w Dziennikach Ustaw. Co więcej, ani ustawa, ani rozporządzenie, ani jakikolwiek akt prawny nie może zacząć obowiązywać, jeśli nie został opublikowany. 

Z zasadą ignorantia iuris nocet wiąże się także inne łacińskie pojęcie. Chodzi o vacatio legis. Termin ten odnosi się okresu, który musi minąć między publikacją nowego prawa a momentem, w którym wchodzi w życie. W zdecydowanej większości przypadków okres ten wynosi w Polsce 14 dni. Może zostać skrócony – nawet zniesiony – wówczas, gdy wprowadzane prawo ma istotne znaczenie dla interesu państwa. Zasadniczo jednak vacatio legis daje możliwość zapoznania się z prawem, które zacznie obowiązywać i pozwala na przygotowanie się do zmian. 

Przykłady

Ignorantia iuris nocet to zasada, która szczególnie dobrze widoczna jest w przypadku prawa administracyjnego. Organ uprawniony ma prawo do nałożenia w drodze administracyjnej kary pieniężnej nawet bez sprawdzania, czy obywatel był świadomy obowiązków, jakie na nim spoczywały. Przykładem jest przekraczanie prędkości. Policjant ma prawo ukarać nas mandatem nawet wówczas, gdy nie zdawaliśmy sobie sprawy z tego, że właśnie poruszaliśmy się w terenie zabudowanym, którym nie należy przekraczać prędkości 50 km/h. 

Nieznajomość prawa szkodzi to zasada, o której zawsze warto pamiętać. Na szczęście w przypadku prawa karnego istnieje usprawiedliwiona nieświadomość bezprawności czynu. Wówczas – mimo złamania prawa – nie dopuszczamy się przestępstwa, co pozwala uniknąć kary.

Czy to wszystko oznacza, że powinniśmy na bieżąco śledzić Dzienniki Ustaw i przyswajać sobie zapisy prawne wraz z interpretacjami? To zadanie dla prawników, dlatego w przypadku potrzeby skonsultowania jakiejś kwestii prawnej, zgłoś się do profesjonalistów – np. kancelarii Proniewski&Przybyłka – https://ppsc.pl/adwokat-krakow/.